Okan Sarıoğlu

Bu bağlamda, riski yönetmek adına, risk yaratan faktörleri incelemek gerekir. Daha önceki yazımda sizlere, 25000 maçın sonucuna göre oranların olasılıklarını belirlemiştim. Bu defa aynı verileri kullanarak, ev sahibine verilen 1.25 ve altındaki oranları dikkate alarak, bunlardan kaç tanesinin yüzdesel olarak sizleri kazıkladığını ve kuponunuzu yırtmanıza neden olduğunu buldum. Benim böyle bir derdim yok çünkü oynamıyorum, sadece olaya bilimsel yaklaşmayı seviyorum. 

Yukarıda bahsettiğim daha önceki yazımda o tablo şu şekildeydi : Devamı var mı? »

Çok önceden hazırlamış olduğum bu konuyu biraz da isteksizlik ve üşengeçlik nedeniyle sizlerle geç paylaşıyorum. Neyse geç olsun da güç olmasın diyerekten bu duyarlılık göstergelerinin ne olduğunu ve matlabda nasıl hesaplandığını sizlerle paylaşayım.

Delta : Bir opsiyonun deltası demek, onun dayanak varlığının fiyatındaki değişimin, opsiyonun fiyatını nasıl etkilediğini gösteren bir parametredir. Yani, opsiyonun fiyatı opsiyona konu olan varlığın fiyatına karşı ne kadar duyarlıdır, bunu ölçen bir göstergedir.

Gamma : Bu ise, delta nın duyarlılığını ölçer. Yani, opsiyona konu olan varlığın fiyatındaki değişmeler, opsiyonun deltasını nasıl etkiler, bunu gösteren bir parametredir.

Vega : Opsiyona konu olan varlığın fiyatındaki volatilitenin, opsiyon fiyatına olan etkisini ölçen bir parametredir.

Theta : Vadeye kalan gün sayısının, opsiyonun fiyatı üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu gösteren bir parametredir.

Rho : Faiz oranlarının opsiyonun fiyatında ne kadar etkisi olduğunu gösteren bir parametredir. Yani faiz oranlarındaki 1 birimlik değişim, opsiyonun fiyatında ne kadarlık bir artış veya azalışa neden olduğunu gösteren bir parametredir.

Bu risk göstergelerinin nasıl hesaplandığına gelince. Bunlar, opsiyon fiyatlama modeli olan Black&Scholes formülünün türevleri alınarak hesaplanır.  Bu denklemin türevlerinin nasıl hesaplandığını wikipediadan bulabilirsiniz ( http://en.wikipedia.org/wiki/Greeks_(finance) ). Opsiyon fiyatlama modeli Black&Scholes ile ilgili yazıma da buradan ulaşabilirsiniz.

Gelelim bu parametrelerin wikipedia linkinde gösterilen türev alma hesaplamaları ışığında matlab kodlarına :

Daha önceki yazımda sizlere birkaç tavsiyede bulunmuştum. Merak etmeyin onlar hala geçerli. Fakat, sanırım o öneriler doyurucu olmamış ki sizlerden hala mail alıyorum, birçoğuna yetişemiyorum. 

Biraz da iş konusunda sizlere öneri vereyim. Çünkü bana sorduğunuz soruların büyük kısmı iş bulabilme yönünde. Eğer istatistikçiyseniz, iş korkunuzun olması çok doğal. Özellikle bir istatistik kurumu olan Türkiye İstatistik Kurumu nun istatistikçi alımına gerekli özeni göstermemesi bu tarz korkuları daha da tetikliyor. Haklı endişenizin diğer bir nedeni ise, istatistikçilik diye mesleğin olmaması. Evet, istatistikçilik diye bir meslek yok. Bir eğitim fakültesi mezununun ne iş yapacağı bellidir: öğretmenlik; tıp fakültesi mezununun yapacağı meslek bellidir : doktorluk ; vs.. Ama bir istatistikçinin ne yapacağı belli değildir. Çünkü istatistik her alanda kullanılıyor, meteorolojide bile.. Bu ise sizlere bir avantaj bir de dezavantaj sağlıyor:

1) Her sektörde çalışabilirsiniz.

2) Hangi sektörde çalışacağınıza kolay karar veremezsiniz.

Birçok istatistik öğrencisi, Devamı var mı? »

Aşağıda 25000 maçın sonuçlarından elde edilmiş bilgileri istatistik bilimi yardımıyla sizlere daha önceki yazılarımda olduğu gibi fazla istatistik teorisine girmeden vereceğim. Ayrıca buradaki sonuçlar “lojistik regresyon modeli yardımıyla olasılıklar nasıl elde edilir” de gösterdiğim çalışmamın bir ispatı niteliğindedir. Bahsettiğim o çalışmaya buradan ulaşabilirsiniz.

A Tablosu – Ev sahibi takıma verilen oranlar bazında maçların gerçekleşmiş sonuçları

Örnek tablo yorumu : Eğer ev sahibi takımın kazanmasına 1 e 1.15 veriliyorsa, ev sahibi takımın kazanma olasılığı ortalama %70, berabere bitmesi olasılığı %21, deplasman takımının kazanması olasılığı %9 dur. Peki oranlarla, ev sahibi takımın kazanma olasılığı arasında nasıl bir ilişki var diye sorarsanız, bunun da denklemini ve grafiğini aşağıdaki tabloda görebilirsiniz : Devamı var mı? »

Aşağıda 25000 maçın sonuçları doğrultusunda oluşturulmuş skor matrisleri bulunmaktadır.

A Tablosu ( Ev Sahibi & Deplasman Takımı Ayrımı Olmadan)

Örnek tablo yorumu : Rastgele seçilen herhangi bir maçın 1-1 bitmesi olasılığı %11,33 tür. Devamı var mı? »

Daha önceki yazımda sizlere, 344 maçlık veritabanı yardımıyla değişik analizler sunmuştum. Bu analizler, ev sahibi takımın galibiyet olasılığının ve karşılıklı gol var olasılıklarının hesaplanması üzerineydi. Bugün ise fazla istatistiki bilgi kullanmadan (yani herkesin anlayabileceği bir dilde) hangi şartlarda ALT / ÜST oynamanın daha avantajlı olacağını tek bir grafik üzerinde anlatacağım.

Devamı var mı? »

Bu konuya değinmeden edemeyeceğim. Herhangi bir siteye girdiğinizde yan tarafta mutlaka reklamlarını görürsünüz, işte dolara yatırdım 10 dk da 1000 TL oldu gibi.. Tıkladığınızda hemen o forex şirketinin sitesine yönlendiriliyorsunuz, kayıt oluyorsunuz, trade yapacağınız programı indiriyorsunuz ve demo hesabı açarak alıştırma yapmaya başlıyorsunuz, 1-2 gün içerisinde de o şirketin bir görevlisi arıyor ve gerçek hesaba geçerek para yatırmanız ve gerçek parayla işlemler yapmanız konusunda da sizi ikna etmeye çalışıyor.

Peki bu şekilde kazanç sağlamak mümkün mü? Evet gerçekten mümkün, ama… Ama çok riskli.. Hatta şunu söyleyebilirim ki, iddaa oynamak kadar risklidir. Neden riskli olduğunu size açıklayacağım, fakat öncelikle forex piyasasını tanımakta fayda var.

Forex kelimesi “Foreign Exchange” in kısalmasıdır. Yani yabancı paraların alınıp satıldığı piyasa anlamına gelir. 24 saat açık bir piyasadır. Açılış Sidney ve Tokyo’da olur, Hon Kong, Singapur ve Bahreyn ile Avrupa piyasalarına geçer. En çok işlem gören paralar Dolar, Euro, Yen ve Pound dur. Dünya’nın en likit piyasası forex piyasasıdır. Bunun nedeni, işlem hacminin en yüksek olduğu piyasa olmasıdır. İşlem hacmi, dünya ticaret hacminin 50 katından daha fazladır. Forex piyasaları (diğer adıyla Döviz piyasaları) bir ülke parasının başka bir ülke parasıyla değişimi işlemlerinin yapıldığı yerdir. Yabancı para ve mevduat hesaplarının değişimi olarak aktifler spot ve forward biçimlerinde para fonlarında dönüşür. Kullanılan ortam elektroniktir. Kur, bir para biriminin diğer para birimi karşısındaki fiyatıdır. Kotasyonları çift taraflıdır: Devamı var mı? »

Bu çalışmamda sizlere faiz hesaplamalarını açıklayacağım. Çalışmanın içeriğinde basit, bileşik(kesikli ve sürekli) ve efektif(kesikli ve bileşik) faiz hesaplamaları, şimdiki değer ve gelecek değer hesaplamalarını bulacaksınız.

Faiz, parasını ödünç veren kişinin katlanmış olduğu risk karşılığında vade sonunda elde ettiği ödüldür. Risk algılaması ne kadar artarsa faiz oranları da bundan dolayı artmaktadır.

BASİT FAİZ

Basit faiz, faizin faizi olmadığı bir hesaplamadan oluşur ve Faiz = Anapara x FaizOranı x (GünSayısı/GünOlarakYıl) formülü ile hesaplanır. Örneğin, yıllık faiz oranı %50 olan 20 milyon TL lik bir borç için 72 gün sonra kaç TL faiz ödendiğini bulmak için: Devamı var mı? »

Küresel piyasalarda son dönemlerin yeni tabiri olan “güvenli liman” arayışları, piyasalardaki güvensizliğin artması ile iyice doruk noktasına ulaştı. Piyasadaki yatırımcıların bu riskten kaçış eğilimleri ile daha risksiz enstrumanlara yatırım yapmaları sonucu, nispeten daha az riskli kabul edilen Alman tahvillerine ilgiyi de arttırırken, borç yükü altındaki İtalya, İspanya, Yunanistan, Portekiz gibi ülkelerin tahvillerine olan talebin azalması, bu ülkelerin tahvil fiyatlarını aşağı çekerken borçlanabilme faiz oranlarını yükseltti. Bir kısım yatırımcılar ise,  borç batağında olan bu ülkelerin borcunun büyük bir kısmının Almanya ve Fransa’ya ait olması nedeniyle tahvillerden uzak durdular ve altına yöneldiler. Bunda merkez bankalarının altın stoklarını arttırmasında da büyük pay vardı.

Aşağıdaki grafik altın fiyatlarının günlük seyrini göstermektedir.

Yaklaşık 2001 yılından beri artan altının fiyatı, rekor fiyatlara yükselerek günümüze kadar gelmiştir. Bu yükselişte birçok defa yukarı yönlü trend kırılması yaşamış ve her trend kırılmasında artış hızı daha da artarak yükselişe geçmiştir. Devamı var mı? »

Aslında bu tarz şeyleri Türkçe’leriyle birlikte vermek, yayınlamak daha uygun ama, özellikle aramama rağmen Türkçe karşılığına rastlamadım. Ancak, küreselleşme sürecini neredeyse tamamlayan finans dünyasında, finansal terimlerin türkçelerini bulmak gerçekten çok zor. Nitekim bazı konular ile ilgili Türkçe kaynak bile yok. O yüzden, bu site aracılığıyla umarım bazı şeyleri size aydınlatabilirim.

Finans arenasında kazanmanın yolu, doğru öngörülerde bulunmaktan geçer. Doğru öngörüde bulunmak ise, yeteri kadar bilgi ve tecrübe sahibi olmaya bağlıdır. Doğru öngörüde bulunabilmek için elimizde aslında birçok enstruman var, istatistiksel ve makroekonomik modeller ile fiyat tahmini gibi.. Elbette bunlar son derece önemli ancak bunları neredeyse tüm yatırımcılar kullandığı için, bir modelin vereceği sonucu piyasalardaki arz ve talep saniyeler içerisinde fiyatlıyor. Aynı şekilde, önemli bir makroekonomik verinin açıklanması (örneğin, Amerika’daki istihdam verileri vs.) anında sermaye piyasalarında fiyatlanıyorlar, yani fiyatlara yansıyorlar..Çünkü kamuya açılan bu bilgiler tüm yatırımcılar tarafından elde ediliyor, değerlendiriliyor ve yatırıma dönüştürülüyor. O halde, diğer yatırımcıların bilmediği fakat bazı kişilerin bildiği bilgiler, daha fiyatlara yansımadığı için, çok değerli oluyorlar. Şimdi o bazı kişileri size açıklayayım. Devamı var mı? »